پروتز زیر زانو به لحاظ ظاهری و کارکردی جایگزین اندام از دست رفته میشود و با تقلید ساختار حرکتی پای طبیعی انسان، امکان حفظ تعادل و راه رفتن روانتر و ایمنتر را برای فرد دچار قطع عضو فراهم میکند. به کمک این پروتز قادر خواهید بود که بدون وابستگی به دیگران، فعالیتهای روزمره خود را انجام دهید، در حرفه مورد نظر خود مشغول به کار شوید، در فعالیتهای اجتماعی شرکت کنید و حتی به صورت جدی ورزش کنید. با توجه به تنوع اجزا و قطعات پروتز زیر زانو، بهترین پروتز برای هر فرد بر اساس سن، جنسیت، سطح فعالیت، شغل و بودجه او انتخاب میشود و به صورت سفارشی و متناسب با شکل اندام باقیمانده او ساخته میشود. هر چند راه رفتن روان و سازگاری با پروتز در ابتدا چالشبرانگیز است، با اندکی صبر، تمرین و پشتکار میتوانید به آن دست پیدا کنید.
با پروتز زیر زانو زندگی تازهای را آغاز کنید
زندگی گاه با چالشهای دشوار و غیرمنتظرهای همراه است که غلبه بر آنها ممکن است در نگاه اول دستنیافتنی به نظر برسد. قطع عضو زیر زانو به طور حتم یکی از این چالشها است که تاثیر عمیقی بر زندگی فرد و سلامت روحی او بر جا میگذارد. با این حال، استفاده از پای مصنوعی زیر زانو، با بازیابی کارکرد و ظاهر اندام از دست رفته، این فرصت را برای فرد دچار قطع عضو فراهم میکند که بر محدودیتهای حرکتی خود غلبه کند و قدم در راه زندگی جدیدی بگذارد.
پروتز زیر زانو با تقلید بیومکانیک پای طبیعی به شما امکان میدهد که تعادل و پایداری خود را بهتر حفظ کنید، ایمنتر و روانتر راه بروید، بدوید، از پلهها بالا بروید و حتی ورزش کنید. به این ترتیب، میتوانید بدون وابستگی به دیگران، فعالیتهای روزمره خود را انجام دهید و استقلال از دست رفته خود را دوباره به دست آورید. افزون بر این، پای مصنوعی زیر زانو به به لحاظ شکل، رنگ و اندازه، ظاهری بسیار شبیه با پای طبیعی دارد و تشخیص آن از پای سالم برای دیگران دشوار است. این تشابه ظاهری سبب میشود که شما بتوانید با احساس راحتی و اعتماد به نفس بیشتری با دیگران تعامل کنید، در فعالیتهای اجتماعی شرکت کنید و در شغل مورد نظر خود مشغول به کار شوید.
مرکز ارتوپدی فنی امید استفاده از پروتز زیر زانو را تحت هر شرایطی برای همه افراد دچار قطع عضو زیر زانو، از جمله افراد دچار قطع عضو دوطرفه الزامی میداند، زیرا ایستادن و راهرفتن برای بهبود گردش خون و کارکرد مناسب اندامهای داخلی بدن ضروری است.
پروتز زیر زانو از چه اجزایی تشکیل شده است؟
پروتزهای زیر زانو بسته به اجزای تشکیلدهندۀ خود انواع گوناگونی دارند. اجزای پروتز زیر زانو به گونهای انتخاب میشوند که پاسخگوی نیازها و ترجیحات کاربر باشند. مهمترین اجزای پروتز زیر زانو در ادامه شرح داده شده است:
سوکت
سوکت بخشی از پروتز زیر زانو است که در تماس با اندام باقیمانده قرار میگیرد و به توزیع یکنواخت وزن هنگام راه رفتن و فعالیتهای دیگر کمک میکند. در واقع، سوکت رابط بین اندام باقیمانده و پروتز است و نقش مهمی در انسجام و پایداری پروتز زیر زانو ایفا میکند. اندازه بودن سوکت برای راحتی کاربر و راه رفتن ایمن و روان او اهمیت بسیاری دارد. به همین دلیل، سوکت با قالبگیری دقیق و به صورت سفارشی برای هر کاربر ساخته میشود تا با شکل، اندازه و آناتومی منحصر به فرد اندام باقیمانده کاملا مطابقت داشته باشد. سوکتها از مواد بادوامی مانند سیلیکون و مواد ترموپلاستیک ساخته میشوند و بعضی از آنها تا حدی قابلتنظیم هستند تا در صورت تغییر حجم جزئی اندام باقیمانده، نیازی به تعویض سوکت نباشد.
پروتزهای زیر زانو بر اساس نوع سوکت به انواع زیر دستهبندی میشوند:
سوکت با تحمل وزن از کشکک زانو (PTB)
تحمل وزن در سوکت PTB روی تاندون کشکک زانو انجام میشود که سبب میشود فشار کمتری بر نقاط حساس اندام باقیمانده مانند برجستگیهای استخوانی و جای زخم وارد شود. یک مزیت سوکت PTB قابلتنظیم بودن آن است و به همین دلیل برای بازۀ زمانی ۱۲ تا ۱۸ ماه پس از قطع عضو که اندام باقیمانده در حال تغییر حجم است، مناسب است. با این حال، محدود بودن ناحیۀ تحمل وزن سبب میشود که فشار شدیدی به تاندون کشکک زانو وارد شود. در نتیجه، بافت نرم اندام باقیمانده کشیده شده و پوست تحریک میشود. بهعلاوه، اگر سطح فعالیت کاربر بالا باشد، لبۀ سوکت که زیر کشکک زانو قرار میگیرد، باعث ناراحتی میشود و احتمال جابهجا شدن آن وجود دارد. سوکت PTB برای حالتی که طول اندام باقیمانده کوتاه باشد، مناسب نیست.
سوکت با تحمل وزن روی کل سطح (TSB)
در سوکت TSB، وزن به صورت یکنواخت روی تمام سطح اندام باقیمانده توزیع میشود. این افزایش سطح تماس سبب میشود که فشار وارده به پوست و نقاط حساس اندام باقیمانده حداقل شود. به علاوه، تحمل وزن روی تمام سطح اندام باقیمانده و توزیع فشار روی دیوارههای سوکت، به بهبود حفظ تعادل و درک موقعیت کمک میکند و سبب میشود که حفظ تعادل با چشمان باز یا بسته برای کاربر آسانتر شود.
سوکت TSB سبکتر از PTB است و راه رفتن با آن آسانتر است (منبع). از آنجا که سوکت TSB در طی راه رفتن در تماس کامل با کل سطح اندام باقیمانده قرار میگیرد، در جای خود محکم میشود و برای کاربرانی که سطح فعالیت بالاتری دارند، اندام باقیمانده در آنها کوتاهتر است و یا شکل غیرعادی دارد، مناسبتر از سوکت PTB است. با این حال، سوکت TSB برای افرادی که به تازگی جراحی قطع عضو را انجام دادهاند و حجم اندام باقیمانده آنها هنوز ثابت نشده است، مناسب نیست. بهعلاوه پوشیدن این سوکت سختتر است و به همین دلیل استفاده از آن برای کاربران دچار اختلالهای حسی یا حرکتی توصیه نمیشود.
پنجه و مچ پروتزی
پنجههای پروتزی جزء مهمی از پروتز زیر زانو هستند که وظیفه تحمل وزن، ایجاد ثبات و پایداری، جذب ضربه هنگام راه رفتن و تسهیل حرکت طبیعی را برعهده دارند. این پنجهها به لحاظ زیبایی و عملکردی شبیه به پنجه طبیعی انسان ساخته میشوند تا ضمن بازیابی ظاهر، راه رفتن روان و ایمن کاربر را تسهیل کنند و انرژی مورد نیاز برای راه رفتن را کاهش دهند. پنجههای پروتزی به لحاظ دامنه حرکتی انواع گوناگونی دارند و از مواد مختلفی مانند چوب، لاستیک، اورتان، تیتانیوم و فیبر کربن ساخته میشوند. پنجه مناسب برای هر فرد بر اساس عواملی مانند سن، وزن، سطح فعالیت و ترجیحات کاربر تعیین میشود.
پنجه پروتزی در پروتزهای زیر زانو به انواع ثابت، مفصلی و کربنی دستهبندی میشود:
پنجۀ ثابت ساچ
پنجۀ پروتزی ثابت ساچ (SACH) طراحی بسیار سادهای دارد و به دلیل آنکه فاقد لولا و مفصل است، اجازه خم شدن مچ در حین حرکت را نمیدهد. این پنجهها قابلتنظیم نیستند و چون کفی آنها سفت و کوتاه است، تحرک کمی دارند. پنجههای ساچ جدید به صورت انعطافپذیر ساخته میشوند و جلوی پا در این پنجهها هنگام تحمل وزن خم میشود. پنجۀ ثابت ارزان و بادوام و نگهداری از آن ساده است؛ اما قابلیت سازگاری آن با مسیرهای ناهموار بسیار پایین است و برای فعالیت زیاد مناسب نیست. به همین دلیل، پنجۀ ساچ معمولا برای پروتزهای موقت یا افرادی توصیه میشود که فعالیت کمی دارند.
پنجههای مفصلی
پنجههای مفصلی امکان خمشدن مچ در یک یا چند جهت را فراهم میکنند. پنجههای مفصلی دارای دو نوع تکمحوره و چندمحوره هستند:
- پنجۀ تکمحوره: در این نوع پنجهها مچ میتواند به سمت بالا و پایین خم شود که به افزایش پایداری زانو در هنگام راه رفتن کمک میکند. کنترل پنجۀ تکمحوره در زمان تماس پاشنه با زمین آسانتر است و بنابراین، راه رفتن با صرف انرژی کمتر را ممکن میسازد. با این حال، پنجۀ تکمحوره از پنجۀ ثابت سنگینتر و گرانتر است و نیاز به تنظیم بیشتری دارد. پنجۀ تکمحوره برای فعالیتهای سادهای مانند راه رفتن و ایستادن مناسب است، اما برای فعالیتهای سنگین مانند دویدن یا پریدن عملکرد رضایت بخشی ندارد. پنجۀ تکمحوره برای افرادی توصیه میشود که فعالیت کمتری دارند و به دلیل ضعف عضلات زانو یا تعادل ضعیف به پایداری بیشتری در زمان تحمل وزن نیاز دارند.
- پنجه چندمحوره: این نوع پنجهها علاوه بر حرکت رو به بالا و پایین، حرکت به طرفین و چرخش داخلی و خارجی مچ را نیز ممکن میسازند و بنابراین، با افزایش ثبات و تعادل فرد، امکان راه رفتن روانتر روی سطوح شیبدار و ناهموار را فراهم میسازد. به علاوه، این پنجهها با دارا بودن قابلیت جذب ضربه در هنگام راه رفتن، فشار را روی اندام باقیمانده و مفاصل کاهش میدهند و سبب راحتی بیشتر فرد هنگام راه رفتن و کاهش عوارض ناشی از استفاده از پروتز زیر زانو میشوند. پنجههای چندمحوره برای کودکان و افرادی که سطح فعالیت بالایی دارند، مناسب هستند و امکان پیادهروی، دویدن و شرکت در فعالیتهای ورزشی را فراهم میکنند. با این وجود، این پنجهها هزینه و وزن بالاتری دارند و به دلیل پیچیدگی ساختار خود، نیاز به تعمیر و نگهداری بیشتری نیز دارند.
پنجۀ کربنی
پنجۀ کربنی از فیبر کربن سبک و بادوام ساخته میشود و طراحی آن به گونهای است که قابلیت ارتجاعی دارد و انرژی را در هر گام جذب و ذخیره میکند. انرژی ذخیرهشده در گام بعد آزاد میشود تا الگوی راه رفتن طبیعیتر و روانتر شود و نیاز به صرف انرژی کمتری برای گام برداشتن باشد. به این ترتیب، به هنگام راه رفتن فشار کمتری به اندام باقیمانده وارد شود و فرد احساس خستگی کمتری کند. پنجههای کربنی مقاومت بالایی در برابر ساییدگی دارند و با داشتن قابلیت ارتجاعی، برای کاربرانی که فعالیت بالایی دارند، مناسب هستند. با این حال، مهمترین نقطهضعف آنها قیمت بسیار بالای آنها است. در پنجه کربنی اندازه، شکل، سختی و مکانیسم اتصال پنجه به پروتز را میتوان بر حسب نیازها و ترجیحات کاربر سفارشیسازی کرد.
سیستم تعلیق
سیستم تعلیق به حفظ سوکت روی اندام باقیمانده کمک کرده و از درآمدن پروتز زیر زانو هنگام راه رفتن جلوگیری میکند؛ به همین دلیل، برای راه رفتن راحت و ایمن اهمیت بسیاری دارد. عملکرد مناسب سیستم تعلیق سبب کاهش ناراحتی و سایش اندام باقیمانده و در نتیجه کاهش احتمال ابتلا به مشکلات پوستی میشود.
سیستم تعلیق قوی سبب میشود که کاربر کنترل بیشتری بر پروتز زیر زانو داشته باشد و با صرف انرژی کمتری راه برود. اگر سیستم تعلیق قوی نباشد، کاربر سنگینی پروتز را احساس میکند و با طی مسافت کمتری احساس خستگی میکند. در انتخاب سیستم تعلیق باید به شکل و اندازه اندام باقیمانده، قدرت عضلات، بینایی، چابکدستی و توانایی کابر در حفظ تعادل توجه داشت.
برخی از رایجترین سیستمهای تعلیق در پروتزهای زیر زانو عبارتند از:
سیستم تعلیق مکشی بدون آستر
سیستم تعلیق مکشی دارای یک شیر تخلیه است که پس از قرار گرفتن اندام باقیمانده در سوکت بسته میشود و با خارج کردن تمام هوا سبب میشود که سوکت محکم روی اندام باقیمانده قرار بگیرد. برای درآوردن سوکت، تنها کافی است که شیر تخلیه باز شود تا هوا وارد سوکت شود و کاربر بتواند اندام را از درون آن بیرون بکشد.
چنانچه سوکت کاملاً اندازه باشد و به درستی پوشیده شود، این تعلیق بسیار قوی خواهد بود. با این حال، پوشیدن سوکت در این سیستم آسان نیست. کاربر باید دستان قوی و چابکی داشته باشد و بتواند تعادل خود را روی یک پا حفظ کند. به علاوه، در این سیستم تعلیق به دلیل ایجاد مکش بین پوست و سوکت، احتمال ساییدگی پوست بسیار بیشتر است. خراب شدن شیر تخلیه یا تغییر حجم اندام باقیمانده میتواند سبب تضعیف تعلیق مکشی شود.
سیستم تعلیق مکشی با آستر
سیستم تعلیق مکشی با آستر، مکانیسمی مشابه با سیستم تعلیق مکشی بدون آستر دارد و برای ایجاد مکش بین سوکت و اندام باقیمانده از شیر تخلیه استفاده میکند. در این سیستم برای راحتی و ایمنی بیشتر کاربر، لایۀ محافظی به نام آستر که از جنس سیلیکون، پلییورتان، الاستومر ترموپلاستیک یا کوپلیمر ساخته میشود، بین پوست و سوکت قرار میگیرد. استفاده از آستر به محکمتر شدن سوکت، توزیع یکنواخت فشار، افزایش راحتی کاربر، محافظت در برابر تعریق و مشکلات پوستی مانند تاول و زخم و رفع مشکل تغییر حجم جزئی اندام باقیمانده کمک میکند.
سیستم تعلیق مکشی با آستر، از قدرت تعلیق بالایی برخوردار است و به همین دلیل برای افرادی که سطح فعالیت بالاتری دارند، مناسبتر است. اما استفاده از آستر سبب افزایش قیمت پروتز میشود. بهعلاوه، آستر در اثر استفاده مکرر به تدریج ساییده میشود و نیاز به تعویض دارد. امکان پوشیدن این نوع تعلیق در حالت نشسته نیز وجود دارد، اما استفاده از آن نیازمند قدرت و چابکی دست است. پس از پوشیدن آستر باید نوعی مادۀ روانکننده روی آن زده شود تا به راحتی وارد سوکت شود.
سیستم تعلیق کمربندی
تعلیق کمربندی قدیمیترین روش نگه داشتن سوکت و جلوگیری از درآمدن آن هنگام راه رفتن است. در این سیستم تعلیق، تسمه یا کمربندی که به سوکت متصل است، دور کشکک زانو بسته میشود و سوکت را در جای خود محکم نگه میدارد. سیستم تعلیق کمربندی، کنترل چرخشی مناسب و پایداری داخلی و خارجی را در حد قابلقبولی تأمین میکند. این روش علیرغم قدیمی بودن، ارزان، ساده و بادوام است. اما قدرت آن از سیستم مکشی کمتر است، احتمال جابهجایی سوکت با استفاده از آن وجود دارد و برجستگی کمربند از روی لباس مشخص است. به دلیل احتمال چرخیدن سوکت هنگام فعالیتهای سنگین استفاده از آن به ورزشکاران و افراد پرتحرک توصیه نمیشود. با این حال، امکان استفادۀ همزمان از دو سیستم تعلیق مکشی و کمربندی در افرادی که سطح فعالیت بالایی دارند، وجود دارد.
لوله شین
لولۀ شین بین مفصل زانو و پنجۀ پروتزی قرار دارد و کارکرد آن انتقال وزن است. سبکی و استحکام این لوله نقش مهمی در راه رفتن پایدار با صرف انرژی کمتر دارد. به همین دلیل لولۀ شین از مواد سبک و محکمی مانند فیبر کربن، آلومینیوم یا تیتانیوم ساخته میشود.
کاور زیبایی
کاور یا روکش زیبایی تمام بخشهای پروتز زیر زانو از سوکت تا پنجه پروتزی را میپوشاند و ظاهری زیبا و طبیعی به آن میبخشد. جنس کاور زیبایی از سیلیکون یا فوم است و به گونهای ساخته میشود که از نظر رنگ و بافت با پوست کاربر کاملا مطابقت داشته باشد. روکش زیبایی با پوشاندن پای مصنوعی اعتماد به نفس کاربر را افزایش میدهد و همچنین، از آسیبدیدگی پروتز در اثر شرایط جوی نامناسب، آلودگی و دیگر عوامل محیطی جلوگیری میکند.
بهترین پروتز زیر زانو کدام است؟
دامنۀ انتخاب پروتزهای زیر زانو بسیار گسترده است و پروتز مناسب با توجه به میزان فعالیت، نیازها، اولویتها و ترجیحات هر فرد متفاوت است. بهترین پروتز زیر زانو با توجه به عواملی مانند سن، جنسیت، قد، وزن، شغل، سطح فعالیت و وضعیت اندام باقیمانده به صورت سفارشی برای هر فرد تهیه میشود. به علاوه، پارامترهایی مانند سازگاری با شرایط آبوهوایی محل زندگی، شکل ظاهری پروتز زیر زانو و اهداف و انتظارات کاربر نیز در انتخاب اجزای پروتز در نظر گرفته میشود. همچنین، از آنجا که شرکتهای بیمۀ پایه و تکمیلی بخش کمی از هزینهها را پرداخت میکنند، قطعات پروتز باید متناسب با نیازها و شرایط کاربر انتخاب شود تا هزینۀ اضافی به او تحمیل نشود.
در ساخت پروتز زیر زانو برای قطععضوهای دوطرفه، حفظ تعادل و پایداری فرد و جلوگیری از زمین خوردن او اهمیت بالایی دارد. به همین دلیل، اجزای پروتز به گونهای انتخاب میشوند که ضمن کاهش وزن پروتز، بالاترین ثبات را برای کاربر فراهم کنند.
استفاده از پنجههای چندمحوره یا پنجههای پیشرفتۀ کربنی که دامنه حرکتی بیشتری را برای کاربر فراهم میکنند و هزینه بالاتری دارند، به راه رفتن بهتر و افزایش سطح فعالیت افراد جوان با عملکرد بالای حرکتی کمک میکند؛ اما تاثیر چندانی بر سطح فعالیت افراد سالمند و کمتحرک نداشته و تنها هزینه اضافی را بر آنها تحمیل میکند. در مقابل، استفاده از پنجههای ثابت و تکمحوره میتواند به افزایش ثبات و پایداری این گروه کمک کند. به طور مشابه، استفاده از قطعات سبک از جنس تیتانیوم که به کاهش وزن پروتز زیر زانو کمک میکند، سبب کاهش مصرف انرژی و راه رفتن بهتر در افراد مسن میشود.
مرکز ارتوپدی فنی امید خدمات پروتزی را به کودکان نیز ارائه میدهد. با توجه به این که کودکان پیوسته در حال رشد هستند، پروتز زیر زانو برای آنها باید تاحدامکان قابلتنظیم ساخته شود تا خانواده به دلیل تعویض مکرر پروتز متحمل هزینه اضافی نشود. همچنین با استفاده از کاورهای زیبایی میتوان پروتزهای جذابتری متناسب با علایق کودکان ساخت.
مراحل ساخت پروتز زیر زانو
معمولا ۴ تا ۶ هفته پس از جراحی قطع عضو در صورتی که زخم و تورم اندام باقیمانده بهبود پیدا کرده باشد، میتوانید برای دریافت پروتز زیر زانو اقدام کنید. با این حال، بسته به سلامت عمومی و روند بهبودی شما ممکن است این زمان طولانیتر باشد. همان طور که پیشتر ذکر شد، پروتز مناسب برای هر فرد با توجه به شرایط و نیازهای او تعیین میشود. مرکز ارتوپدی فنی امید بهترین پروتز زیر زانو را برای هر فرد بر اساس سطح فعالیت، سن، بودجه و نیازهای او، با بالاترین کیفیت و کمترین وزن سفارشیسازی میکند.
برای دریافت مشاوره از مرکز ارتوپدی فنی امید در زمینه ساخت پروتزهای زیر زانو میتوانید با شمارۀ ۰۹۱۲۴۸۴۷۹۲۹ تماس بگیرید. همچنین برای رزرو وقت ملاقات و نوبتدهی میتوانید با شمارههای ۰۲۱۶۶۰۱۸۲۰۰ ، ۰۲۱۶۶۰۱۴۱۵۸ و ۰۲۱۶۶۰۱۵۲۱۱ تماس حاصل فرمایید.
مراحل ساخت پروتز زیر زانو در ادامه شرح داده شده است:
ارزیابی عضو باقیمانده
تا زمانی که اندام باقیمانده کاملا بهبود نیافته و آمادۀ دریافت پروتز نشده باشد، نمیتوان ساخت پروتز زیر زانو را شروع کرد. بنابراین، ابتدا اندام باقیمانده ارزیابی میشود تا اطمینان حاصل شود که ورم آن از بین رفته است، بخیهها بهبود یافته است و دچار عفونت نیست. افزون بر این، حجم و شکل اندام باقیمانده و وضعیت آن برای تحمل پروتز نیز بررسی میشود. در برخی موارد ممکن است تا ایجاد آمادگی در فرد برای استفاده از پروتز دائمی، یک پروتز موقتی برای او ساخته شود تا سریعتر بتواند با پروتز سازگار شود و دورۀ توانبخشی او کوتاهتر شود. پروتز موقت برای تسکین درد خیالی یا فانتوم در اندام باقیمانده نیز مفید است.
قالبگیری
ساخت پروتز پس از بهبود یافتن اندام باقیمانده و ثابت شدن حجم آن انجام میشود. با توجه به آنکه قالبگیری اندام باقیمانده در پروتز زیر زانو در اطراف دو استخوان درشتنی و نازکنی صورت میگیرد، کار دشوار و حساسی است. بنابراین، فرایند قالبگیری باید در نهایت دقت انجام شود تا سوکت کاملاً اندازه باشد و فشار به ساختار استخوانی و تاندون وارد نکند تا کاربر بتواند به راحتی راه برود.
روشهای مختلفی برای قالبگیری وجود دارد. قالبگیری را میتوان به صورت دستی با استفاده از باند گچی یا پودر سدیم آلژینات انجام داد. استفاده از اسکنر دیجیتال و روش CAD-CAM روش جدیدتر و سریعتری برای قالبگیری است. برای تهیه قالب اولیه یا پوزیتیو، ماده قالبگیری پس از تمیز کردن اندام باقیمانده روی آن قرار داده میشود و مدت کوتاهی صبر میشود تا سفت شود. سپس، قالب از روی اندام باقیمانده برداشته میشود. نقاط حساس، برجستگیهای استخوانی و محل تاندون عضلات درون قالب گچی علامت گذاری میشود تا در مرحله اصلاح قالب، فشار از روی آنها برداشته شود.
ساخت سوکت
پس از انجام اصلاحات لازم روی قالب پوزیتیو، با باند گچی از روی آن قالب گرفته میشود تا قالب نگاتیو تهیه شود.بر خلاف قالب پوزیتیو که شکل اندام باقیمانده را ثبت میکند، قالب نگاتیو شکل دقیق داخل سوکت را ثبت میکند. پس از آنکه قالب نگاتیو آماده شد، کاربر آن را در مرکز ارتوپدی امتحان میکند. نقاطی از قالب که فشار بیش از حد به اندام باقیمانده وارد میکند، برای اصلاح مجدد علامتگذاری میشود. این فرآیند آنقدر ادامه پیدا میکند تا اطمینان حاصل شود که کاربر کاملاً با سوکت راحت است. در نهایت، قالب تایید شده برای موادریزی و ساخت سوکت پروتز به لابراتوار فرستاده میشود.
سر هم کردن اجزا و تنظیم پروتز
متخصص پروتز پس از ساخت سوکت، سایر قطعات پروتز زیر زانو مانند لولۀ شین، سیستم تعلیق و پنجه را با توجه به سن، سطح فعالیت و بودجۀ کاربر انتخاب میکند. سپس، قطعات پروتز در حالت ایستاده و تحمل وزن سر هم شده و فرایند همترازی و تنظیم پروتز انجام میشود. ارتفاع پروتز و زاویه مچ به گونهای تنظیم میشود که کاربر بتواند تا جای ممکن به صورت روان راه برود و در هنگام راه رفتن احساس ناراحتی نکند.
تمرین راه رفتن با پروتز زیر زانو
تمرین راه رفتن با پای مصنوعی بخش مهمی از فرایند توانبخشی افراد قطع عضو است و برای سازگاری با پروتز زیر زانو و راه رفتن روان و ایمن با آن ضروری است. پس از آماده شدن پروتز زیر زانو، متخصص پروتز دو جلسه تمرین راه رفتن را در مرکز ارتوپدی فنی برای شما ترتیب میدهد و طی آن آموزشهای لازم در مورد نحوه استفاده و نگهداری پروتز زیر زانو را به شما میدهد. برای نمونه، متخصص پروتز یک برنامه زمانبندی را جهت شروع تدریجی راه رفتن با پروتز در اختیار شما قرار میدهد و به شما آموزش میدهد که چگونه در فازهای ایستایی و نوسانی راه رفتن، پاشنه و پنجه را روی زمین بگذارید و بردارید یا چطور از پلهها بالا و پایین بروید. به علاوه، نحوه مراقبت از سوکت و آستر (لاینر) و انتخاب کفش مناسب به شما آموزش داده میشود و تمرینات کششی برای تقویت عضلات باقیمانده و افزایش تعادل به شما توصیه میشود.
نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشید آن است که در اولین روزهای دریافت پروتز زیر زانو نباید به مدت طولانی بدون وقفه از پروتز استفاده کنید. بلکه لازم است که پس از هر ۵ تا ۱۰ دقیقه پوشیدن پروتز، آن را درآورید و پوست اندام باقیمانده را بررسی کنید. اگر پوست قرمز و متورم شده باشد، تا زمان برطرف شدن آن، پروتز را نپوشید. زمان پوشیدن پروتز را به تدریج افزایش دهید و در عین حال، بررسیهای منظم اندام باقیمانده در مقابل آینه را فراموش نکنید.
با توجه به سن و شرایط جسمانی شما یا در صورتی که زمان زیادی از قطع عضو شما گذشته باشد و احتمال کوتاهی تاندون وجود داشته باشد، ممکن است متخصص پروتز انجام فیزیوتراپی را برای رفع کوتاهی تاندون، سازگاری با پروتز زیر زانو و راه رفتن روان با آن به شما توصیه کند. با این حال، معمولا نیازی به انجام فیزیوتراپی در افراد جوان با عملکرد حرکتی بالا و افرادی که به تازگی دچار قطع عضو شدهاند، وجود ندارد.
مراجعات دورهای به مرکز ارتوپدی فنی برای بررسی پروتز و تنظیم آن ضرروی است. معمولا توصیه میشود که در اوایل دریافت پروتز زیر زانو مراجعات دورهای به صورت ۲ دوره با فاصله یک ماهه، سپس ۲ دوره با فاصله سه ماهه و در نهایت، سالی یک بار صورت گیرد.
مشکلات استفاده از پروتز زیر زانو
بروز مشکلاتی مانند درد، سرخ و ملتهب شدن پوست اندام باقیمانده در اولین روزهای استفاده از پروتز زیر زانو طبیعی است و واکنش طبیعی بدن به جسم خارجی است. اغلب این عوارض به مرور زمان و با افزایش سازگاری با پروتز برطرف خواهند شد. شایعترین چالشهایی که احتمال دارد هنگام استفاده از پروتز با آنها مواجه شوید، عبارتاند از:
- مشکلات پوستی: با توجه به عدم جریان هوا درون سوکت، تعریق زیاد یک مشکل رایج در پروتزهای زیر زانو است که میتواند باعث ساییدگی، التهاب و در نهایت زخم شدن پوست شود. بهعلاوه، محیط بستۀ گرم و مرطوب داخل سوکت احتمال ابتلا به عفونتهای قارچی را افزایش میدهد.
- زخم فشاری: فشار بیش از حد به پوست در اثر استفاده مداوم از پروتز زیر زانو و یا عدم تنظیم صحیح آن میتواند سبب ایجاد زخم فشاری در پوست اندام باقیمانده شود. بیماریهای زمینهای مانند دیابت میتوانند خطر ابتلا به این نوع زخمهای پوستی را افزایش دهند.
- احساس سنگینی پروتز: پروتز یک جسم خارجی است و کاربران تا زمانی که به پروتز عادت کنند، سنگینی آن را احساس میکنند.
- درد فانتوم یا خیالی: درد فانتوم یا درد خیالی حس درد در عضوی است که دیگر وجود ندارد. این درد گاهی آنقدر شدید میشود که کاربر نمیتوان از پروتز استفاده کند. استفادۀ منظم از پروتز زیر زانو و تمرین کردن با آن مقابل آینه به مرور باعث برطرف شدن درد فانتوم میشود.
- ابتلا به آرتروز در پای سالم: ترس از زمین خوردن با پای مصنوعی زیر زانو و انداختن مداوم وزن روی پای سالم احتمال ایجاد آرتروز زانو در پای سالم را افزایش میدهد. بهعلاوه کج راه رفتن و رعایت نکردن همترازی ستون فقرات و مفاصل، میتواند سبب کمردرد شود.
مراقبت از اندام باقیمانده
حفظ سلامت اندام باقیمانده برای سازگاری با پروتز زیر زانو و استفادۀ ایمن و بلندمدت از آن ضروری است. بررسی منظم اندام باقیمانده به ویژه در کسانی که دچار دیابت یا بیماریهای عروقی هستند، به شناسایی زودهنگام علائم التهاب و زخم و درمان به موقع کمک میکند. رعایت توصیههای زیر برای پیشگیری از عوارض استفاده طولانی مدت از پای مصنوعی زیر زانو و حفظ سلامت اندام باقیمانده ضروری است:
- به طور روزانه اندام باقیمانده را مقابل آینه بررسی کنید.
- اگر سرخی پوست نیم ساعت پس از درآوردن پروتز از بین نرفت یا تاول یا زخمی را روی پوست دیدید، در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید. این علائم ممکن است نشاندهندۀ نیاز پروتز به تنظیم باشد.
- اندام باقیمانده را هر روز با آب گرم و صابون ضدباکتری بشویید.
- اجزای پروتز مانند سوکت، آستر و جوراب پروتزی را که در تماس با اندام باقیمانده قرار میگیرند، به طور مرتب شستشو دهید و قبل از استفاده کاملا خشک کنید.
- پس از درآوردن پروتز زیر زانو، اندام باقیمانده را در موقعیت مناسبی قرار دهید تا به مرور زمان دچار مشکلاتی مانند کوتاهی تاندون و عضلات نشود.
- تورم اندام باقیمانده چند ماه تا یک سال پس از شروع استفاده از پروتز عادی است. انداختن حلقۀ منقبضکننده دور اندام باقیمانده در زمان خواب یا درآوردن پروتز به ثابت ماندن حجم آن کمک میکند. همچنین تکنیکهایی مانند ماساژ و باندپیچی برای رفع درد و حساسیت اندام باقیمانده در اوایل دریافت پروتز مفید است.
- انجام حرکات قدرتی و کششی را برای تقویت عضلات باقیمانده فراموش نکنید.
در صورت احساس درد شدید و یا مشاهده زخم، تورم، گرمی، قرمزی، ترشحات، بیحسی و یا گزگز اندام باقیمانده پس از استفاده از پروتز زیر زانو فوراً به پزشک یا متخصص پروتز مراجعه کنید.
چه زمانی نیاز به تنظیم، تعمیر و یا تعویض پروتز زیر زانو وجود دارد؟
پروتز زیر زانو عمر محدودی دارد و حتی بهترین برندها هم پس از ۵ تا ۱۰ سال باید تعویض شوند. البته چون پای مصنوعی زیر زانو تعداد قطعات متحرک کمتری دارد، کمتر به تنظیم و تعویض نیاز دارد. با این حال، در صورت اندازه نبودن پروتز، احساس خستگی زودهنگام و یا دشواری در راه رفتن با پروتز، احساس درد و بروز مشکلات پوستی در اندام باقیمانده ممکن است نیاز به تنظیم یا تعویض پروتز زیرزانو وجود داشته باشد. اگر قطعۀ پروتز نشکسته باشد یا ساییدگی شدید نداشته باشد، ابتدا تنظیم انجام میشود. در صورت برطرف نشدن مشکلات بررسیهای دقیقتری صورت میگیرد و در صورت لزوم پروتز تعویض میشود.
برای نمونه، در صورت تغییر حجم چشمگیر اندام باقیمانده بهتر است سوکت تعویض شود، اما برای تغییرات حجم جزئی میتوان سوکت را تنظیم کرد. پنجه پروتزی نیز معمولاً به دلیل ساییدگی نیاز به تعویض دارد. همچنین، در پروتزهایی که آستر دارند، ساییدگی مکرر آستر با توجه به جنس آن و سطح فعالیت کاربر شایع است. کاربرانی که سطح فعالیت بالایی دارند، معمولا آستر را دو بار در سال عوض میکنند.
اگر هنگام استفاده از پروتز زیر زانو دچار مشکلات حرکتی شدید، آنها را نادیده نگیرید و در اسرع وقت به مرکز ارتوپدی فنی مراجعه کنید، زیرا ممکن است در آینده دچار مشکلات جدیتری مانند درد، زخم فشاری و مشکلات پوستی شوید.
نگهداری از پروتز زیر زانو
ساخت پروتز زیر زانو هزینه نسبتا بالایی دارد. به همین دلیل، نگهداری مناسب از پروتز زیر زانو برای افزایش دوام و ماندگاری آن، کاهش هزینه تنظیم و تعویض قطعات و نیز کارکرد بهتر آن اهمیت فوقالعادهای دارد. با رعایت نکات زیر میتوان طول عمر پروتز زیر زانو را افزایش داد:
- ارزیابی روزانه: هر روز پروتز زیر زانو را به دقت بررسی کنید تا نشانههای ساییدگی یا شل شدن قطعات را به سرعت تشخیص بدهید. در صورت نیاز، برای بررسی و تنظیمات ضروری به صورت دورهای به کلینیک مراجعه کنید و هرگز خودتان پروتز را دستکاری نکنید.
- تمیز کردن سوکت: اگر سوکت تماس مستقیم با پوست دارد، باید هر روز داخل سوکت را با دستمال مرطوب تمیز کنید. در غیر این صورت تمیز کردن هفتگی کافی است. برای شستشو و ضدعفونی کردن سوکت از آب گرم و صابون ملایم استفاده کنید.
- مراقبت از آستر: در پروتزهایی که آستر دارند، تمیز کردن روزانۀ آستر برای جلوگیری از بوی بد و رشد باکتریها ضروری است. بهتر است دو آستر داشته باشید و به تناوب از آنها استفاده کنید. آستر را هر روز با آب گرم و صابون ملایم بشویید و خشک کنید. از مواد شیمیایی قوی یا سفیدکننده برای شستشوی آستر استفاده نکنید و آن را از اشیای تیز و برنده و نیز نور مستقیم خورشید دور نگهدارید.
- عدم تماس با آب: اگرچه اکثر قطعات پروتز زیر زانو از تیتانیوم یا فولاد ساخته میشوند و ضدآب هستند، تماس مداوم با آب ممکن است باعث زنگزدگی یا آسیب قطعات پروتز شود و عمر آن را کاهش دهد.
- پوشیدن کفش: برای محافظت از پنجۀ پروتز زیر زانو و حفظ همترازی پروتز لازم است که همیشه کفش بپوشید. ارتفاع پاشنۀ کفش عامل بسیار مهمی در همترازی پروتز است. بنابراین، در صورت تعویض کفش باید به متخصص پروتز مراجعه کنید تا ارتفاع پاشنه تنظیم شود. به علاوه، لازم است پاشنۀ کفش مرتب عوض شود تا ساییدگی همترازی پروتز را بههم نزند.
هزینه پروتز زیر زانو
نوع، جنس و کیفیت قطعات سازنده پروتز، روش ساخت و قالبگیری و اجرت ساخت از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر قیمت پروتز زیر زانو هستند. بیمههای پایه و تکمیلی بخش کمی از هزینۀ ساخت پروتز زیر زانو را پوشش میدهند و بنابراین، بیشتر هزینه ساخت پروتز زیر زانو بر عهده خود فرد است، بنابراین، در انتخاب قطعات پروتز باید علاوه، بر کیفیت و عملکرد بالا، حداقل کردن هزینهها را نیز در نظر داشت.
برخی فکر میکنند هر قدر قیمت پروتز زیر زانو بالاتر باشد، کارایی آن بیشتر است؛ اما این تصور کاملاً اشتباه است. عملکرد و کارایی پروتز زیر زانو علاوه بر کیفیت و هزینه قطعات، به پارامترهای دیگری مانند سن، سطح فعالیت و وضعیت اندام باقیمانده نیز بستگی دارد. برای نمونه، ساخت پروتز زیر زانو با پنجه کربنی که قیمت قابل توجهی دارد، نه تنها سبب افزایش عملکرد حرکتی در افراد سالمند و با سطح فعالیت پایین نمیشود، بلکه هزینه اضافی را به آنان تحمیل میکند.
قطعات پروتز از برندهای مشهور که در کشورهای توسعهیافتهای مانند آلمان، آمریکا، انگلستان و ژاپن طراحی و ساخته میشوند، کیفیت بالا و در عین حال، هزینه قابل توجهی دارند. با این حال، قطعات پروتزی تولید شده در ایران و برخی کشورهای در حال توسعه مانند ایتالیا، اسپانیا، تایوان، اندونزی، مالزی و ترکیه نیز از کیفیت قابل قبولی برخوردار هستند و میتوانند با هزینهای به مراتب پایینتر، کارکردی مشابه برندهای معروف ارائه دهند. لازم به ذکر است که مرکز ارتوپدی فنی امید توانایی ساخت پروتز زیر زانو با بهترین قطعات و بالاترین عملکرد را متناسب با شرایط، نیازها و بودجه هر فرد دارد.
برای اطلاع از هزینۀ ساخت پروتز زیر زانو و یا دریافت مشاوره از مرکز ارتوپدی فنی امید میتوانید با شمارۀ ۰۹۱۰۶۶۶۴۴۱ تماس بگیرید. همچنین برای رزرو وقت ملاقات و نوبتدهی میتوانید با شمارههای ۰۲۱۶۶۰۱۸۲۰۰، ۰۲۱۶۶۰۱۴۱۵۸ و ۰۲۱۶۶۰۱۵۲۱۱ تماس حاصل فرمایید.
زندگی با پروتز زیر زانو
برای سازگار شدن با پروتز زیر زانو و راه رفتن روان با آن به آموزش و تمرین نیاز دارید و با صبر و پشتکار میتوانید به آن دست پیدا کنید. برخی نکات مهمی که رعایت آنها به زندگی راحتتر با پروتز زیر زانو کمک میکند، شامل موارد زیر است:
نحوه پوشیدن و درآوردن پروتز زیر زانو
روش دقیق پوشیدن و درآوردن پروتز زیر زانو به سیستم تعلیق مورداستفاده بستگی دارد و متخصص پروتز آموزشهای لازم در این زمینه را به شما خواهد داد. اما در حالت کلی لازم است که پوست را قبل از پوشیدن پروتز به دقت بررسی کنید و از سلامت آن مطمئن شوید. اگر جوراب پروتزی دارید، جوراب را به شکلی که درز آن به پشت باشد، روی اندام باقیمانده بکشید و آن را صاف کنید تا چین و چروک نداشته باشد.
چنانچه پروتز آستر دارد، اندام باقیمانده را درون آستر قرار بدهید و آن را محکم بالا بکشید. بهتر است جوراب نایلونی روی آستر بپوشید یا مادۀ روانکننده روی آستر بزنید تا راحتتر درون سوکت قرار بگیرد. پروتز را صاف روی زمین قرار بدهید. روی لبۀ صندلی بنشینید، آستر را از بالای زانو محکم بگیرید تا جمع نشود و اندام باقیمانده را داخل سوکت قرار دهید. پا را محکم رو به پایین فشار بدهید. سپس، سیستم تعلیق را ببندید تا سوکت در جای خود محکم شود.
برای درآوردن پروتز زیر زانو، روی صندلی یا لبه تخت بنشینید. سیستم تعلیق پروتز را باز کنید تا سوکت شل شود. با یک دست، لبه بالایی سوکت پروتز را محکم نگه دارید و از دست دیگر برای تحمل وزن اندام باقیمانده به هنگام بیرون آوردن آن از سوکت استفاده کنید. به آرامی اندام باقیمانده را تکان دهید و آن را از داخل سوکت بیرون بیاورید. پس از بیرون آوردن اندام باقیمانده، وضعیت آن را از نظر علائم التهاب و زخم بررسی کنید و در صورت مشاهده هر مشکلی، در صورت لزوم با متخصص پروتز خود تماس بگیرید.
نحوه حفظ تعادل و راه رفتن با پروتز زیر زانو
حفظ تعادل روی پروتز زیر زانو در ابتدا قدری دشوار است، اما با آموزش و تمرین پس از مدتی میتوانید با پای مصنوعی راحتتر راه بروید. لازم است که به پای مصنوعی زیر زانو اطمینان کنید و از جابهجا کردن وزن بین دو پا نترسید. بهتر است در ابتدا برای حفظ تعادل از عصا یا واکر استفاده کنید. گامها را در روزهای اول بلند برندارید. بهتر است طول گام به اندازه فاصله پاشنه تا پنجه باشد تا تعادل شما بر هم نخورد و انرژی کمتری مصرف کنید. بهتدریج میتوانید این فاصله را افزایش دهید. هنگام بالا رفتن از پلهها نیز باید اول پای سالم را بالا بگذارید، اما هنگام پایین آمدن ابتدا پای مصنوعی را پایین بگذارید.
نحوه نشستن با پروتز زیر زانو
هنگام نشستن با پروتز زیر زانو باید دقت کنید که لبۀ پروتز به بافت اندام باقیمانده آسیب نزند. بدون آنکه کمر خود را خم کنید، به آرامی زانوی خود را خم کنید و روی صندلی بنشینید. در هنگام نشستن بهتر است پای مصنوعی را کمی رو به جلو دراز کنید تا به پشت زانو فشار وارد نشود و وزن به صورت یکنواخت بین دو پا توزیع شود. همچنین از همتراز بودن قطعات پروتز مطمئن شوید. برای بلند شدن بهتر است از تکیهگاهی مانند دستۀ صندلی کمک بگیرید تا تعادلتان بههم نخورد. هنگام بلند شدن مراقب باشید سیستم تعلیق ضعیف نشده باشد و سوکت خارج نشود.
اگر میخواهید روی زمین بنشینید، ابتدا زانوی پای سالم را خم کنید و پایینتنه را به آرامی پایین ببرید. دستها را پشت بدن روی زمین بگذارید و همانطور که پای مصنوعی را دراز کردهاید، به آرامی بنشینید. پس از نشستن مطمئن شوید که سوکت جابهجا نشده و همترازی قطعات پروتز حفظ شده است. هنگام بلند شدن از روی زمین ابتدا دستها را روی زمین قرار بدهید، سپس پای سالم را به آرامی صاف کنید و روی زمین بگذارید.
استفاده از سرویس بهداشتی و استحمام با پروتز زیر زانو
اگرچه پروتزهای زیر زانو از موادی مانند استیل ضدزنگ و تیتانیوم تهیه میشوند، قرار گرفتن طولانی پروتز در معرض آب و مواد شوینده میتواند به مرور زمان سبب آسیب و خرابی پروتز شود. بنابراین، بهتر است قبل از حمام کردن پروتز زیر زانوی خود را درآورید. برای حفظ تعادل بهتر هنگام استحمام میتوانید از وسایل کمکی مانند صندلی حمام، دستگیرههای حمام و کفپوش ضدلغزش استفاده کنید. به علاوه، بهتر است شبها حمام کنید یا صبحها با آب سرد دوش بگیرید، چون آب داغ باعث ورم کردن اندام باقیمانده میشود.
پس از قطع عضو بهتر است از سرویس فرنگی استفاده کنید، زیرا نشستن روی صندلی فشار کمتری را به مفصلهای ران و زانو و کمر وارد میکند. برای جلوگیری از زمین خوردن توصیه میشود میلههایی را کنار صندلی سرویس بهداشتی یا زیر دوش نصب کنید.
خواب با پروتز زیر زانو
به طور کلی توصیه میشود که از خوابیدن با پروتز زیر زانو خودداری شود، زیرا استفاده از پروتز هنگام خواب ممکن است سبب آسیب تصادفی به شما یا پروتز شود و عمر مفید آن را کاهش دهد. افزون بر این، پوشیدن پروتز زیر زانو در طول شب سبب تعریق و بروز مشکلات پوستی در اندام باقیمانده میشود. در مقابل، درآوردن پروتز به پوست فرصت نفس کشیدن میدهد و از تحریک بیشتر آن و ایجاد تاول و زخم فشاری جلوگیری میکند. همچنین، درآوردن پروتز فشار را از پوست اندام باقیمانده بر میدارد و به بهبود گردش خون کمک میکند. بنابراین بهتر است قبل از خواب حتما پروتز زیر زانوی خود را درآورید و وضعیت اندام باقیمانده و سوکت را نیز بررسی کنید.
ورزش با پروتز زیر زانو
ورزش کردن علاوه بر بهبود روحیه و افزایش اعتماد به نفس، سبب تقویت عضلات پای سالم و اندام باقیمانده میشود و به حفظ تعادل و کنترل بهتر پروتز زیر زانو کمک میکند. وجود پروتز زیر زانو محدودیتی برای ورزش کردن ایجاد نمیکند. کافی است نگاهی به مسابقات پاراالمپیک بیندازید تا متوجه شوید که با پروتز میتوانید ورزشهای مورد علاقه خود را به طور جدی دنبال کنید.
با پروتزهای زیر زانو میتوان ورزشهای گوناگونی مانند پیادهروی، تنیس، والیبال، یوگا، پیلاتس و دوچرخه سواری را انجام داد. با این حال، بهتر است از انجام ورزشهایی که با برخورد شدید همراه هستند، مانند کشتی و بوکس خودداری کنید. به طور کلی، قبل از انجام فعالیتهای ورزشی بهتر ااست با پزشک و متخصص پروتز خود مشورت کنید و ورزش مناسب را بر اساس سن و سطح توانایی خود انتخاب کنید.
رانندگی با پروتز
رانندگی با پروتز زیر زانو امکانپذیر است، اما قبل از رانندگی حتماً با متخصص پروتز مشورت کنید تا مطمئن شوید که شرایط رانندگی با پروتز را دارید. در صورتی که از پای چپ خود دچار قطع عضو شده باشید، میتوانید رانندگی را با خودروی اتوماتیک انجام دهید. اما در صورت قطع پای راست باید تغییراتی در سیستم کنترل خودرو ایجاد کنید تا بتوانید رانندگی راحت و ایمنی داشته باشید. برای مثال، ممکن است نیاز باشد که پدال گاز به سمت چپ پدال ترمز منتقل شود و یا از ترمز و گاز دستی استفاده شود. در صورتی که در هر دو پای خود دچار قطع عضو هستید، رانندگی با گاز و ترمز بهترین گزینه است.
سوالات متداول
چه مدت پس از جراحی قطع عضو میتوان پروتز زیر زانو گذاشت؟
معمولا ۴ تا ۶ هفته پس از جراحی قطع عضو در صورتی که زخم و تورم اندام باقیمانده بهبود پیدا کرده باشد، میتوانید برای دریافت پروتز زیر زانو اقدام کنید. با این حال، بسته به سلامت عمومی و روند بهبودی شما ممکن است این زمان طولانیتر باشد.
چقدر طول میکشد تا با پروتز زیر زانو راه بروم؟
یادگیری راه رفتن با پای مصنوعی زیر زانو به دلیل وجود مفصل زانو راحتتر است و اکثر کاربران ظرف سه تا پنج ماه میتوانند با پروتز راه بروند. هر چه کاربر جوانتر باشد، مدت کوتاهتری از قطع عضوش گذشته باشد و دچار عارضههایی مانند کوتاهی تاندون نباشد، سریعتر راه میافتد.
عمر پروتز زیر زانو چقدر است؟
میانگین عمر پای مصنوعی سه سال است. پروتز زیر زانو چون مفاصل متحرک کمتری دارد، عمر طولانیتری دارد و کمتر به تنظیم و تعویض نیاز پیدا میکند. البته ممکن است لازم باشد پنجۀ پروتزی را در صورت ساییده شدن سالی یک بار عوض کنید.
چقدر طول میکشد تا به پروتز زیر زانو عادت کنم؟
مدت زمان مورد نیاز برای سازگاری با پروتز زیر زانو در افراد مختلف بسته به عواملی مانند نوع پروتز، قدرت عضلات، روحیه و پشتکار فرد متغیر است. با این حال، باید صبور باشید و سعی کنید با تعیین اهداف کوچک و افزایش تدریجی در زمان استفاده از پروتز، به مرور زمان سازگاری با پروتز زیر زانو را افزایش دهید.
آیا میتوانم تمام روز از پای مصنوعی زیر زانو استفاده کنم؟
در اوایل استفاده از پروتز باید هر چند ساعت یک بار پروتز را درآورید تا اندام باقیمانده استراحت کند. پس از سازگاری با پروتز زیر زانو میتوانید تمام روز از آن استفاده کنید و فقط شب آن را درآورید.
برای این که پای مصنوعی زیر زانو راحتتر شود، چه کاری میتوانم بکنم؟
با پروتزیست دربارۀ استفاده از آستر سیلیکونی مشورت کنید. آستر سیلیکونی نرم و بادوام است و از پوست محافظت میکند.
کودکان از چه سنی میتوانند از پروتز زیر زانو استفاده کنند؟
پروتز زیر زانو برای کودکان معمولاً بعد از یک سالگی تجویز میشود. پروتزهای کودکان حتی الامکان قابلتنظیم ساخته میشوند تا با توجه به رشد مستمر آنها نیازی به تعویض مکرر پروتز و پرداخت هزینههای اضافی نباشد. بهعلاوه با کاورهای زیبایی جذاب میتوان کودکان را به استفاده از پروتز علاقهمند کرد.
پروتز زیر زانو برای قطع عضو دو طرفه چه ویژگیهایی دارد؟
با توجه به اهمیت حفظ تعادل و جلوگیری از افتادن در افراد دچار قطع عضو دوطرفه، پروتز زیر زانو برای آنها به گونهای ساخته میشود که بیشترین ثبات و کمترین وزن را داشته باشد.
وزن پروتز زیر زانو چقدر است؟
وزن پای مصنوعی زیر زانو به جنس قطعات تشکیلدهندۀ آن بستگی دارد. میانگین وزن پروتز زیر زانو ۲ پوند یا ۱/۸ کیلوگرم است.
پروتز زیر زانو سنگینتر از پای طبیعی است؟
خیر، وزن پروتز زیر زانو کمتر از پای معمولی است که یکششم وزن بدن را تشکیل میدهد.
آیا استفاده از پروتز زیر زانو دردناک است؟
در اولین روزهای استفاده از پروتز زیر زانو ممکن است درد داشته باشید. اما پس از سازگاری با پروتز درد برطرف میشود. اگر مدتی است که از پروتز استفاده میکنید و احساس درد در اندام باقیمانده دارید، حتماً به مرکز ارتوپدی فنی مراجعه کنید، زیرا ممکن است پروتز نیاز به تنظیم داشته باشد.
آیا میتوان با پروتز زیر زانو حمام کرد؟
خیر. بهترین کار این است که پروتز را قبل از حمام دربیاورید تا قطعات آن در اثر تماس طولانی با آب و مواد شوینده خراب نشود. بهعلاوه چون کف حمام لغزنده است، احتمال زمین خوردن با پروتز بیشتر میشود.
آیا میتوان با پروتز زیر زانو کفش نپوشید؟
هنگام استفاده از پای مصنوعی حتماً باید کفش داشته باشید تا پنجه ساییده نشود و روی سطوح لغزنده لیز نخورید.
در صورت نیاز به تعویض کفش برای استفاده از پروتز زیر زانو چه باید کرد؟
قبل از تعویض کفش حتماً به مرکز ارتوپدی فنی مراجعه کنید تا تنظیمات لازم انجام شود. اگر امکان مراجعه فوری به متخصص پروتز خود را ندارید، مطمئن شوید که ارتفاع پاشنۀ کفش جدید مانند کفشهای قدیمی است.
آیا پروتز زیر زانو تحت پوشش بیمه قرار دارد؟
بله، پروتز زیر زانو تحت پوشش بیمههای پایه و تکمیلی است. البته مبلغ خسارتی که پرداخت میشود، بسیار کمتر از هزینۀ پروتز است و بیشتر هزینه پروتز بر عهده خود فرد است.
