درمان انحراف زانو به داخل و خارج (بدشکلی و کجی زانو)

انحراف زانو به حالتی گفته می‌شود که در آن مفصل زانو به درستی با مفصل ران و مچ پا در یک راستا قرار نگرفته و باعث انحراف پاها از خط مستقیم طبیعی در هنگام ایستادن یا راه رفتن می‌شود. دو نوع اصلی انحراف زانو وجود دارد. انحراف به خارج (پای پرانتزی) و انحراف به داخل (پای ضربدری یا ایکس). در پای پرانتزی پاها به سمت بیرون خم می‌شوند و باعث می‌شوند زانوها حتی زمانی که مچ پاها کنار هم هستند از هم باز بمانند. این حالت باعث ظاهر کمانی شکل در پاها، به خصوص زیر زانو می‌شود. در پای ضربدری زانوها به سمت داخل زاویه دارند و با اینکه مچ پاها از هم جدا می‌مانند، ولی زانوها لمس می‌شوند. درمان انحراف زانو (پای پرانتزی و ضربدری) بسته به شدت انحراف و سن بیمار متفاوت است. در موارد خفیف تا متوسط، فیزیوتراپی و تمرینات کششی و تقویتی همراه با استفاده از بریس‌ها یا کفی‌های طبی می‌تواند به بهبود وضعیت زانو کمک کند. در موارد شدیدتر یا زمانی که درمان‌های غیرجراحی مؤثر نباشند، جراحی‌هایی مانند استئوتومی (تنظیم مجدد استخوان) یا تعویض کامل مفصل زانو انجام می‌شود.

انحراف زانوی پرانتزی (Genu Varum)

در پای نرمال، مفصل‌های ران، زانو و مچ پا توسط خط مستقیم به‌هم متصل می‌شوند ولی در حالت پای پرانتزی، مفصل زانو خارج از این خط مستقیم قرار می‌گیرد به‌طوری‌که وقتی دو مچ پا به‌هم چسبانده می‌شود زانوها دور از هم قرار می‌گیرند. هر چقدر فاصله دو زانو از هم بیشتر باشد درجهٔ انحراف بیشتر و شدیدتر است.

انحراف زانوی ضربدری یا ایکس (Genu Valgum)

در پای نرمال، مفصل‌های ران، زانو و مچ پا توسط خط مستقیم به‌هم متصل می‌شوند، ولی در حالت پای ضربدری یا ایکس، مفصل زانو داخل این خط مستقیم قرار می‌گیرد به‌طوری‌که وقتی دو زانو به‌هم می‌چسبند مچ پاها دور از هم قرار می‌گیرند و امکان چسباندن آن ها به‌هم وجود ندارد. هر چقدر فاصله دو مچ پا از هم بیشتر باشد، درجهٔ انحراف بیشتر و شدیدتر است.

روش درمان پای پرانتزی و پای ضربدری

روش درمان هردوی پای پرانتزی و پای ضربدری بسته به درجهٔ انحراف متفاوت می‌باشد. درجات انحراف خفیف تا متوسط نیاز به جراحی ندارد و با روش‌های فیزیوتراپی، تمرینات تقویتی و ارتز (ساخت کفش یا بریس) قابل درمان است، اما درجات انحراف شدید نیاز به جراحی با روش‌های استئوتومی و هدایت رشد دارد. تشخیص انحراف زانو معمولاً توسط پزشک ارتوپد یا متخصص اطفال از طریق معاینه بالینی و استفاده از ابزارهای تشخیصی (اندازه‌گیری زوایای زانو و تصویربرداری پزشکی) انجام می‌شود. در بسیاری از موارد، انحراف زانو در کودکان طبیعی است و با رشد کودک بهبود می‌یابد. پزشکان معمولاً در مراحل اولیه تنها نظارت می‌کنند.

چه خدمات درمانی برای پای پرانتزی و ضربدری در کلینیک امید ارائه می‌شود؟

کلینیک امید با بهره‌گیری از تکنیک‌های روز دنیا، روش‌های درمانی غیرجراحی را ارائه می‌دهد که در ادامه به تفصیل بررسی می‌شود.

1. درمان با ارتز (بریس)

درمان ارتز برای انحراف زانو (پای پرانتزی و ضربدری) شامل استفاده از ابزارهای کمکی مانند کفش‌های طبی، کفی‌های مخصوص و بریس‌های زانو است که به تنظیم تراز زانوها، کاهش درد و جلوگیری از بدتر شدن انحراف کمک می‌کنند. این روش به‌خصوص برای افرادی که دچار انحرافات خفیف تا متوسط هستند یا به دلایل دیگری مانند آرتروز یا فشار اضافی بر زانوها با مشکلات زانو مواجه‌اند، بسیار مؤثر است.

انواع ارتز، نوع استفاده و مدت استفاده

ارتزهای سفارشی زانو

✔ زانو را در وضعیت صحیح نگه می‌دارند.
✔ چند ماه تا یک سال بسته به پیشرفت درمان

کفی‌های طبی

✔ فشار پا را تنظیم می‌کنند.

✔ چندین ماه یا دائمی برای حفظ تراز پا

ارتزهای کنترل حرکت پا

✔ برای کنترل حرکت و کاهش درد ناشی از انحراف پا

✔ چند ماه تا زمان اصلاح مشکل

بریس‌های مفصل‌دار زانو

✔ جلوگیری از حرکت غیرطبیعی زانو

✔ چند ماه یا بیشتر بسته به شدت ناهنجاری

زانوبندهای استئوآرتریت

✔ کاهش فشار و درد در بخش‌های تحت فشار زانو

✔ طولانی‌مدت یا در مواقع لزوم برای کاهش درد و فشار

روش بستن ارتز برای انحراف زانو در فیلم زیر آموزش داده شده است