اسکن کف پا با هدف تشخیص مشکلات ساختاری کف پا و ساخت کفی و کفش طبی بر اساس اطلاعات بدست آمده از آن انجام میشود. این اطلاعات شامل طول و عرض دقیق پا، ارتفاع قوس کف پا و نحوۀ توزیع وزن در قسمتهای مختلف کف پا میشود. پزشکان از این اطلاعات برای تشخیص مشکلاتی از جمله کف پای صاف، فاشیای کف پا، نوروم مورتون و چرخش مچ پا به داخل یا خارج استفاده میکنند. علاوه بر کاربرد تشخیصی، اسکن کف پا ممکن است برای بررسی اثربخشی روند درمان و همچنین ساخت کفی و کفش مناسب برای افرادی چون ورزشکاران، سالمندان و کودکان بکار گرفته شود. اسکن کف پا در دو نوع استاتیک (به صورت ایستاده) و داینامیک (در حال راه رفتن) قابل انجام است. در سال ۱۴۰۵ در مرکز ارتوپد فنی امید، هزینۀ اسکن دو بعدی استاتیک ۴۰۰,۰۰۰ تومان و داینامیک ۵۰۰,۰۰۰ تومان است.
اسکن کف پا چیست؟
اسکن کف پا فرآیندی است که طی آن تصویر و اطلاعاتی از کف پا و فشارها و نیروهای وارد بر آن ثبت میشود. بهوسیله این اطلاعات میتوان تحلیلی از عملکرد و ساختار کف پا، مشکلات آن و نحوۀ راهرفتن به دست آورد. اسکن کف پا از طریق ایستادن یا راه رفتن روی حسگرهای موجود در صفحه دستگاه انجام شده و اطلاعات آن ثبت میشود. در نهایت تحلیل این اطلاعات، به پزشک کمک میکند تا تشخیص مشکل و تجویز درمان را دقیقتر انجام دهد.
کاربرد اسکن کف پا
همانطور که گفته شد اسکن کف پا از روشهای تصویربرداری است که کاربردهای مختلفی دارد. از کاربردهای اسکن کف پا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ساختن کفی و کفش مخصوص: با استفاده از اطلاعات به دست آمده از اسکن کف پا، کفی و کفشهای مخصوص برای افرادی با مشکلاتی همچون صافی یا قوس زیاد کف پا، فاشیای کف پا، پینه، خار پاشنه و مورتون نورما ساخته میشود. این کفی و کفشها همچنین میتوانند برای ورزشکاران و افرادی که به دلیل شغل خود زیاد میایستند، با هدف بهبود عملکرد و حمایت بیشتر از پا، ساخته شوند. البته افراد عادی نیز میتوانند با استفاده از اسکن کف پا، کفی و کفش متناسب با ساختار و قالب پای خود سفارش دهند. این کار به افراد کمک میکند که صحیحتر قدم بردارند و فشار و خستگی پا را هنگام فعالیت کم میکند.
- تشخیص مشکلات پا و رفع آن: اسکن کف پا با تعیین نقاط با فشار بالا در کف پا و تحلیل عملکرد پا هنگام راهرفتن و فعالیت، به پزشک در تشخیص و رفع ناهنجاریهای ساختاری پا همچون التهاب فاشیای کف پا، مورتون نورما، خار پاشنه، التهاب تاندون آشیل، صافی یا قوس زیاد کف پا، برابر نبودن طول پاها و تعیین مشکلات تاندون، رباط و بافت کمک میکند. مشکلات ساختاری در پا باعث ایجاد فشار مضاعف در برخی نقاط خاص در کف پا میشوند که با اسکن کف پا قابل شناسایی است.
- پیگیری تغییرات پا در طول درمان: با اسکن در زمانهای مختلف در طول دورۀ درمان، میتوان تغییرات ایجاد شده در فشار وارد بر نقاط مختلف کف پا را ارزیابی و روند درمان را پیگیری کرد. با این کار پزشک میتواند در صورت نیاز، درمان را برای فرد تغییر داده و سپس تأثیرات برنامۀ درمانی جدید را روی شخص تحتنظر بگیرد.
انواع اسکن کف پا موجود در مرکز ارتوپد فنی امید
اسکن کف پا به طور کلی به دو دسته دوبعدی و سهبعدی تقسیم میشود. اسکن دوبعدی کف پا نیز خود به دو صورت استاتیک و داینامیک انجام میشود. هرکدام از این اسکنها برای تشخیص مشکلات خاصی از کف پا بکار گرفته میشوند. در این قسمت انواع اسکن و تفاوتهای آنها با هم بررسی شدهاند.
اسکن دوبعدی
برای تشخیص مشکلات و ناهنجاریهای کف پا اغلب از اسکن دوبعدی استفاده میشود. این نوع اسکن دو نوع دارد:
استاتیک: در اسکن استاتیک یا نوری از بازتاب اشعه نور مرئی برای تهیه تصویر کف پا استفاده شده و کف پای مراجعهکننده با ایستادن روی قسمت مشخص اسکن میشود. از این نوع اسکن برای تشخیص مشکلاتی همچون چرخش مچ پا به داخل (اینورژن)، خارج (اورژن)، اعمال فشار بیشتر به خارج پا (سوپنیشن)، داخل پا (پرونیشن)، تعیین محل تمرکز فشار در کف پا در بیماران دیابتی برای درمان زخمها و خار پاشنه استفاده میشود. اسکن دوبعدی قابل اطمینان و بسیار سریع (در حدود ۱۰ ثانیه) است که همین امر آن را برای کودکان نیز ایدهآل میسازد. اسکن استاتیک کف پا همچنین بسیار دقیق است و عدم تعادل و قرینگی در پاها را با بررسی ابعاد و تصویر پا مشخص میکند.
داینامیک: این نوع اسکن از میکروحسگرهای فشاری برای تعیین فشار وارد بر کف پا بهصورت داینامیک استفاده میکند. برای انجام اسکن داینامیک باید روی صفحه دستگاه قدم بردارید تا فشار وزن بر کف پا در حال راه رفتن ثبت شود. از این نوع اسکن برای تشخیص مشکلات پیچیدهتر ساختاری همچون نیام کف پا و درد پنجه استفاده میشود. اسکن داینامیک همچنین میتواند تغییرات در شکل پا و فشارهای وارده به کف پا را هنگام حرکت مشخص کند.
اسکن پای سهبعدی
در اسکن سهبعدی، از فناوریهای پیشرفتهتری استفاده شده است و ساختاری سهبعدی از پای شخص تهیه میکند. تصویر سهبعدی اسکن شده درکی جامعتر از ساختار و شکل پا به ما میدهد. این نوع اسکن بیشتر کاربرد تحقیقاتی داشته و کمتر در تشخیص عارضههای مربوط به کف پا از آن استفاده میشود اما ممکن است برای کنترل تغییرات اعمال شده در طول روند درمان استفاده شود. مزیت اصلی اسکن سهبعدی دقت بالای آن در تعیین ساختار پا بوده که میتواند در ساخت کفشهای شخصیسازی شده استفاده شود.
چه کسانی میتوانند برای اسکن پا به مرکز امید مراجعه کنند؟
تشخیص دلیل درد پاشنه از مهمترین دلایل مراجعه به مرکز امید است. پاشنه درد ممکن است به دلیل خار پاشنه، التهاب فاشیای کف پا یا دفورمیتی هاگلند (برجستگی استخوانی در پشت پاشنه پا) ایجاد شده باشد. درد شست پا نیز از دلایل نسبتاً رایج برای مراجعه به مرکز است. در این موارد شخص میخواهد با اطلاعات اسکن به ریشۀ مشکل و درد برسد تا بتواند آن را برطرف کند.
طراحی کفش طبی نیز از دیگر دلایل مراجعه به مرکز است. مراجعان اغلب فکر میکنند که از اطلاعات اسکن برای ساخت کفش استفاده میشود درحالیکه از این اطلاعات بیشتر برای طراحی و ساخت کفی سفارشی متناسب با پا استفاده میشود تا بتوانید در هر کفشی (به جز کفش مجلسی) از آن استفاده کنید.
به طور کلی افرادی که به واسطه شرایط خاص خود، بیشتر به اسکن کف پا نیاز پیدا میکنند عبارتند از:
- ورزشکاران: ورزشکاران به دلیل فعالیت بیشتر، پتانسیل بالاتری برای ابتلا به مشکلات ساختاری و آسیب در ناحیه پا دارند. علاوه بر آن، اسکن کف پا برای تعیین ابعاد دقیق کف پا و ساخت کفش مناسب برای بهبود عملکرد و حمایت از پا نیز از دلایل رایج مراجعه ورزشکاران برای اسکن است.
- افراد دیابتی: در افراد دیابتی اکثر اوقات زخم دیابت به دلیل فشارهای نامتوازن در کف پا به وجود میآید که به آن آستانه بحرانی فشار کف پا گفته میشود. اگر فشار ناحیهای کف پا بالا برود، احتمال ایجاد زخم در این نقاط، به دلیل تغییر بافت ناشی از بیماری دیابت، بالا است. برای بیماران دارای زخم در کف پا، به دلیل وجود ترشحات امکان اسکن وجود ندارد؛ اما بیماران دیابتی که زخم فعالی ندارند و هدف آنها پیشگیری از ایجاد زخم به دلیل عدم تعادل در توزیع وزن است، میتوانند از خدمات کلینیک استفاده کنند.
- مشاغلی که زیاد روی پا میایستند: افرادی همچون آرایشگران، کادر درمان، نیروی کار در خط تولید کارخانه، نگهبانان و بسیاری دیگر از مشاغل، ساعات بسیاری از روز را روی پا میایستند. این افراد بهاحتمال بالاتری دچار درد و مشکل در پا و کمر خود خواهند شد. به همین دلیل این افراد ممکن است به عنوان پیشگیری یا درمان مشکلات خود از اسکن کف پا برای ساخت کفی یا کفش سفارشی استفاده کنند.
- افرادی که دچار درد یا مشکلات مرتبط پا هستند: بسیاری از افراد که بیماریهای مرتبط با پا همچون فاشیای کف پا، التهاب در تاندونها، کف پای صاف، قوس زیاد کف پا، نوروم مورتون و سایر مشکلات را دارند، برای تشخیص دقیق و تجویز درمان ممکن است اسکن کف پا انجام دهند. البته که در طول دورۀ درمان، برای بررسی اثربخشی روند معالجه، ممکن است اسکن پا مجدد انجام شود.
- سالمندان و کسانی که چالشهای حرکتی دارند: این افراد برای پیشگیری از مشکلاتی که ممکن است در اثر نوع معلولیت و ناتوانیشان به وجود آید، به اسکن کف پا نیاز پیدا میکنند. کفی یا کفش طبی، ارتز و سایر ابزار کمکی برای کمک به این افراد ساخته خواهند شد. این دسته از افراد نیز ممکن است اسکن را بهصورت دورهای برای اطمینان از سلامت پای خود انجام دهند.
- افرادی که به دنبال بهبود سلامت کلی پای خود هستند: به طور کلی اشخاصی که برای پیشگیری و بررسی سلامت پاهایشان به پزشک مراجعه میکنند، ممکن است اسکن انجام دهند تا بررسی دقیقتری انجام شود. بهبود سلامت پا معمولاً با پوشیدن کفش مناسب که از مهمترین روشهای پیشگیری از بسیاری از مشکلات مرتبط با پا است، انجام میشود.
- کودکان: بسیاری از بیماریها و مشکلات مرتبط با پا در صورتی که در کودکی تشخیص داده شود، به طور کامل قابل درمان است. بنابراین اهمیت اسکن کف پا در کودکان و تشخیص مشکلات قبل از بروز علائم قابل مشاهده و شدیدتر، بسیار بالاست. این کار کمک میکند تا علت پادرد در کودکان سریعتر مشخص شود و در همان مراحل اولیه درمان شروع شود. شما میتوانید به عنوان بخشی از چکاپ رشد کودک، قبل از سن ۶ سالگی، برای اسکن کف پا و شناسایی مشکلات احتمالی مراجعه کنید تا اگر موردی مشاهده شد، در همان مراحل اولیه درمان شود.
نحوۀ اسکن کف پا و آنالیز آن در مرکز ارتوپدی فنی امید
ابتدا با توجه به نتیجۀ معاینه و هدف از اسکن کف پا، نوع اسکن که بهصورت دوبعدی یا سهبعدی است، توسط پزشک مجموعه مشخص میشود. پس از آن شخص طبق دستورالعمل کارشناس عمل کرده و کف پای او اسکن میشود. روند اسکن میتواند یا بهصورت استاتیک یا داینامیک انجام شود که در ادامه به آنها پرداخته شده است.
اسکن دوبعدی
همانطور که گفته شد این اسکن بیشتر رایج بوده و به دو روش استاتیک و داینامیک انجام میشود:
استاتیک: اسکن با ایستادن روی حسگر انجام میشود و در عرض چند ثانیه تصویری از کف پا گرفته میشود. حسگرهای این نوع اسکن، قابلیت پردازش تصویر برای تعیین عمق در نقاط مختلف از کف پا را دارند. پس از پردازش، ابعاد دقیق پا، ارتفاع قوس کف پا و به طور کلی عمق دقیق نقاط مختلف کف پا مشخص میشود. این اطلاعات، نحوۀ توزیع وزن در کف پا را نیز مشخص میکنند. با پردازش تمامی این اطلاعات، نقاط دارای مشکل یا پر فشار در کف پا مشخص میشوند و بهصورت تصویری دوبعدی نمایش داده میشود.
داینامیک: در این نوع اسکن، شخص بجای ایستادن، روی پودوگراف یا ابزاری با حسگرهای فراوان حساس به فشار، راه میرود یا میدود. در عرض چند ثانیه اطلاعات دقیقی از ابعاد پا و تغییر فشار در نقاط مختلف وارد سیستم میشود. پس از پردازش، تغییرات فشار در نقاط مختلف کف پای شخص هنگام گام برداشتن یا دویدن به دست میآید که بهصورت تصویری دوبعدی نمایش داده میشود. از این نوع اسکن برای تعیین مشکلات به نسبت پیچیدهتر استفاده میشود؛ زیرا اطلاعات بهصورت پویا برداشت میشود.
اسکن پای سه بعدی
برای انجام اسکن سه بعدی، فرد پای خود را در پلتفرم مخصوص قرار میدهد. این نوع اسکنر از ترکیب حسگرهای تصویربرداری و عمقسنجی استفاده میکند تا تصویری دقیقتر از پای شخص تهیه کند. در کل فرآیند سریع اسکن، اطلاعات دقیقی از ابعاد پا با دقت تا ۱ میلیمتر به دست میآید. پس از پردازش این اطلاعات، مدل کامپیوتری سهبعدی از پای فرد تهیه میشود. از این اسکن بیشتر برای اهداف آموزشی و تحقیقاتی استفاده میشود.
هزینۀ اسکن کف پا در مرکز ارتوپدی فنی امید
هزینۀ اسکن کف پا بر اساس فناوری و دستگاهی که فرد از آن استفاده میکند تعیین میشود. البته که بیمههای مختلف، قسمت زیادی از این هزینه را پوشش میدهند. در مرکز ارتوپد فنی امید هزینۀ خدمات این مرکز طبق تعرفه وزارت بهداشت تعیین شده و هزینۀ اضافی از شما دریافت نمیگردد. همچنین تمامی هزینهها به صورت شفاف بیان میشود تا از این بابت نگرانی خاصی نداشته باشید. فهرستی از هزینههای مربوط با اسکن کف پا در مرکز ارتوپد فنی امید در سال ۱۴۰۵ را در جدول زیر میتوانید مشاهده میکنید:
| نوع اسکن کف پا | هزینه (تومان) |
|---|---|
| اسکن کف پای استاتیک | ۴۰۰,۰۰۰ |
| اسکن کف پای داینامیک | ۵۰۰,۰۰۰ |
سوالات متداول
آیا اسکن کف پا در کودکان و بزرگسالان یکسان انجام میشود؟
بله، فرآیند اسکن به سن وابستگی ندارد در تمامی سنین به یک شکل انجام میشود.
فرآیند تهیۀ اسکن چقدر طول میکشد؟
فرآیند اسکن کف پا بسیار سریع بوده و در حدود ۱۰ ثانیه طول میکشد.
هزینۀ اسکن کف پا به چه عواملی بستگی دارد؟
هزینۀ اسکن به نوع اسکن و نوع دستگاه اسکن وابسته است. هرچقدر که فناوری پیشرفتهتر باشد هزینه بیشتر است.
آیا هزینۀ اسکن تحت پوشش بیمه است؟
به طور معمول در صورتی که اسکن با دستور پزشک و برای اهداف تشخیصی انجام شود، بیمه قسمت زیادی از این هزینه را پوشش میدهد.
آیا اسکن کف پا برای زنان باردار بیخطر است؟
بسته به نوع اسکن، دستگاه از تابش نور مرئی، لنزهای مخصوص یا حسگرهای حساس به فشار برای اسکن کف پا استفاده میکند که در همۀ موارد برای زنان باردار بیخطر است.
آیا میتوان از اسکن کف پا برای خرید کفش مناسب استفاده کرد؟
بله، در برخی از فروشگاههای فروش کفش طبی و اسپرت، از اسکن کف پا برای به دست آوردن ابعاد دقیق پا و شخصیسازی کفی برای راحتی و حمایت بیشتر استفاده میشود.
